Eskişehir’de kritik tablo!

Eskişehir’de okul öncesi eğitimde tablo çarpıcı: 0-5 yaş grubundaki her 3 çocuktan 2’si sistem dışında kalırken, kentte binlerce çocuk erken eğitime erişemiyor; uzmanlara göre kriz, eğitimden öte eşitsizlik ve kalkınma sorunu.

Eskişehir’de okul öncesi eğitimde tablo alarm veriyor. Odunpazarı Belediyesi Eskişehir Strateji Geliştirme Ofisi tarafından hazırlanan “Türkiye ve Eskişehir’de Okul Öncesi Eğitim Hizmetlerinin Durumu” raporu, kentte erken çocukluk eğitimine erişimde ciddi bir açık olduğunu ortaya koydu. Rapora göre Eskişehir’de 0-5 yaş grubundaki çocukların yüzde 64,2’si okul öncesi eğitim hizmetlerinden yararlanamıyor. ÇOCUKLAR SİSTEM DIŞINDA Toplam 51 bin 987 çocuğun bulunduğu kentte yalnızca 18 bin 605 çocuk eğitim hizmeti alabilirken, 33 bin 382 çocuk sistem dışında kalıyor. Bu tablo, Eskişehir’in Türkiye ortalamasının üzerinde olmasına rağmen erişim sorununun büyüklüğünü gözler önüne seriyor. YAYGIN VE EŞİT DEĞİL Raporda Türkiye geneline ilişkin veriler de dikkat çekiyor. Özellikle 0-2 yaş grubunda okul öncesi eğitimin yok denecek kadar sınırlı olduğu belirtilirken, bu yaş grubunda katılım oranının yüzde 5’in altında kaldığı ifade ediliyor. 3-5 yaş grubunda ise bu oran yüzde 54 seviyesinde. Avrupa Birliği ülkelerinde ise erken çocukluk eğitimine katılımın çok daha yüksek olduğu, 3 yaş altı grupta yüzde 39, 4-5 yaş grubunda ise yüzde 96 seviyelerine ulaştığı vurgulanıyor. Bu fark, Türkiye’de okul öncesi eğitimin yaygın ve eşit erişilebilir bir hizmet olmaktan uzak olduğunu ortaya koyuyor. KAMU KREŞİ YOK Eskişehir özelinde en dikkat çekici başlıklardan biri ise kreş hizmetleri. Kentte toplam 43 kreş bulunmasına rağmen bu kurumlar yalnızca 3 bin 111 çocuğa hizmet verebiliyor. Kreşlerin büyük bölümünün özel sektör ve belediyeler tarafından işletildiği, kamuya ait kreş bulunmadığı belirtiliyor. Ayrıca Eskişehir Osmangazi Üniversitesi bünyesindeki kreşin kapatılmasıyla özellikle 0-2 yaş grubunda kapasitenin daha da daraldığı ifade ediliyor. YEREL DESTEKLER ÖNEMLİ AMA YETERSİZ Anaokulu ve anasınıflarına ilişkin veriler de sistemin ağırlıklı olarak 5 yaş grubuna odaklandığını ortaya koyuyor. 3 ve 4 yaş grubundaki çocukların okul öncesi eğitime erişiminin sınırlı olduğu, erken çocukluk döneminin kritik yıllarında önemli bir boşluk oluştuğu değerlendiriliyor. Raporda altyapı ihtiyacına da dikkat çekiliyor. Mevcut tabloya göre Eskişehir’de okul öncesi eğitimdeki açığın kapatılabilmesi için en az 1.670 yeni dersliğe ihtiyaç duyuluyor. Bu da yüzlerce yeni okul yatırımı anlamına geliyor. Uzmanlar, hesaplamaların ideal kapasiteye göre yapıldığını belirterek gerçek ihtiyacın daha yüksek olabileceğine işaret ediyor. Yerel yönetimlerin sisteme katkısının önemli ancak yetersiz olduğu da raporda vurgulanıyor. Belediyelerin sınırlı kaynaklarla önemli bir yük üstlendiği, ancak mevcut kapasiteyle bu açığın kapatılmasının mümkün görünmediği ifade ediliyor. MERKEZİ BÜTÇEDEN KATKI GELMELİ Öte yandan Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre eğitim, Türkiye’nin en önemli sorun alanları arasında yer alırken, son 12 yılda eğitim memnuniyetinin 13 puan düştüğü belirtiliyor. Uzmanlar, bu düşüşte okul öncesi eğitime erişimde yaşanan sorunların da etkili olduğunu değerlendiriyor. Raporda, kamusal kreş sayısının artırılması, özellikle 0-2 yaş grubuna yönelik hizmetlerin yaygınlaştırılması, belediyelere merkezi bütçeden destek sağlanması ve okul öncesi eğitimin daha erken yaşlara çekilmesi gibi önerilere yer veriliyor. Tüm veriler birlikte değerlendirildiğinde, Eskişehir’de okul öncesi eğitimdeki sorunun yalnızca eğitim alanıyla sınırlı olmadığı, aynı zamanda fırsat eşitliği, kadın istihdamı ve ekonomik kalkınma açısından da kritik bir başlık olduğu görülüyor. Kentte her 3 çocuktan 2’sinin sistem dışında kalması, erken çocukluk eğitimine yönelik yapısal dönüşüm ihtiyacını açıkça ortaya koyuyor.